Nghệ sĩ

Trần Hiếu anh tôi

Hãy like fanpage của chúng tôi để ủng hộ chúng tôi duy tri website này.

05.gif Gợi ý chia sẻ giúp đỡ nghệ sĩ: Câu chuyện về người em cũng như người bạn trong nghề của nghệ sĩ Phương Dung tâm sự

 23/09/2017 11:01:52 SA |  Admin |  9/10 |  0 bình luận |   196 lượt xem

TT - "Suốt ngày chúng tôi phải trả lời ai là Trần Tiến, ai là Trần Hiếu. Tôi nhỏ hơn cả giáp, mà họ vẫn lẫn lộn. Hóa ra mình già thế ư...", nhạc sĩ Trần Tiến viết về NSND Trần Hiếu.

Trần Hiếu anh tôi
NSND Trần Hiếu và con gái - ca sĩ cải lương Trần Thu Hà cùng song ca bài Bình yên của Quốc Bảo - Ảnh: T.T.D.

Ngày nhỏ, anh Hiếu là thần tượng của tôi. Anh chống sào nhảy qua những hố cát lớn ngoài bến sông Hồng như Tarzan, tôi cũng bắt chước, một lần bị trẹo chân.

Về nhà anh bị bố dần cho một trận. Anh nhảy xuống bơi qua sông, tôi cũng nhảy theo. Sức yếu nên tôi bị sóng cuốn xuống gầm bè nứa dài ngoẵng, may có một đụn cỏ đáy sông cứu thoát.

Anh khoái làm cái việc “dị hóa” ngoài đồng, hương lúa thơm ngào ngạt. Tôi cũng sung sướng làm theo, có lẽ đó là một khám phá lãng mạn nhất thuở ấu thơ anh tặng tôi.

Vậy mà khi anh theo nghề hát, nổi tiếng khắp miền Bắc, bảo tôi đừng học sáng tác, theo anh đi hát dễ nổi tiếng hơn thì tôi lại không theo anh. Ðó là lần đầu tiên tôi chống lại anh, ngọn núi sừng sững chắn ngang con đường đời của tôi.

"Khán giả hâm mộ hay lẫn giữa tôi và anh tôi, càng tuổi xế chiều hai anh em càng giống nhau. Thật ra nếu anh ấy không hứng lên, để râu chơi giống em cho vui thì đâu đến nỗi". - Trần Tiến.

Có một thời như thế

Anh và chị Thúy Huyền ngày mới cưới sống mơ mộng như cặp tình nhân thường thấy trên phim Liên Xô ngày đó. Về nhà, cứ lên cầu thang là ô ố luyện thanh rất hồn nhiên.

Hàng xóm phàn nàn, mẹ mắng, thế là anh chị vào sống trong khu tập thể trường nhạc. Anh Trần Hiếu, chị Thúy Huyền và anh Quý Dương là những người thầy dạy hát đầu tiên của Nhạc viện Hà Nội, ngày ấy gọi là Trường nhạc Ô Chợ Dừa.

Nơi đây là cái nôi của bao nhiêu ca nhạc sĩ tài danh ngày đó, mà bây giờ ít người vượt qua được giá trị nghệ thuật của họ.

Nói chính xác hơn, thế hệ chúng tôi ngưỡng mộ họ một cách thành kính, khác với cách khán giả bây giờ hâm mộ ca sĩ thời thượng.

"Nơi nào cần tiếng hát là có anh. Từ nơi có ba anh lính xạ thủ cheo leo trên nóc cầu Long Biên, đối mặt với hàng chục phản lực Mỹ ném bom, anh cũng tới làm... người thứ tư, không phải để bắn, mà để... hát."

Nhưng giọng anh Hiếu không dễ chấp nhận bằng giọng anh Quý Dương. Trời cho anh Dương một vẻ đàn ông quý tộc sang trọng và một giọng hát ngọt ngào quyến rũ bao nhiêu, thì lại cho anh tôi một chất giọng trầm thô (mà chỉ người trong nghề mới biết là quý hiếm) và một vẻ ngoài giống võ sĩ hơn là ca sĩ.

Thế mà hai anh ấy thay nhau cháy sáng sân khấu cải lương ngày đó, mỗi người một vẻ và hình như họ thân nhau lắm.

Tôi nhớ không lầm thì lứa ca sĩ mang hơi thở nền thanh nhạc hiện đại ở VN hồi đó, ngoài bậc thầy lớn tuổi đời và tuổi nghề như Quốc Hương, Mai Khanh là đến hai chàng ca sĩ học trong nước, trẻ trung, sáng tạo và đầy tâm hồn: Quý Dương - Trần Hiếu.

Tiếp theo là một loạt ca sĩ học từ các nước trở về ồ ạt, gây náo động nhà hát và làn sóng phát thanh ngày đó như Trung Kiên, Quang Hưng, Lô Thanh và Gia Khánh... đều là những giọng ca đáng nể, bọn trẻ chúng tôi thi nhau tìm kiếm nơi các anh hát, mắt sáng lên hóng hớt sung sướng nuốt từng câu hát.

Các anh ấy đều là bậc trí thức trong âm nhạc, ngoài việc được chuyên gia nước ngoài đào tạo bài bản, còn là sự cố gắng tự học ghê gớm để áp dụng phương pháp hát opera vào ca khúc Việt, mày mò từng bước khi âm nhạc xứ ta còn quá thô sơ, lạc hậu.

Anh Hiếu nhà tôi giỏi bốn năm ngoại ngữ, học võ, học vẽ, học văn như điên. Thi vào đại học toàn đỗ thủ khoa, vậy mà bỏ đi theo cái nghề mẹ mắng là “xướng ca vô loài”. Sau này anh nổi tiếng, có chút tiền góp vào đỡ đần mẹ nuôi các em nhỏ, trong đó có tôi.

Mẹ đỡ hờn giận hơn, nhưng chẳng bao giờ cười. Mẹ lấy bố tôi vì bố tôi hát hay, nhảy clakette giỏi, nhưng trước hết là một nhà giáo đáng kính, một quý ông trường Tây, còn mẹ là tiểu thư con nhà giàu có tiếng Hà thành. Cái thời ấy nó vậy.

Lần đi biểu diễn mấy tháng trời ở châu Mỹ về, các em xúm đen xúm đỏ nghe anh trai kể chuyện, anh hứng lên hát mấy bài diễn thành công bên đó. Bài Con voi làm mẹ cười rung bụng.

Lần đầu tiên thằng con “xướng ca vô loài” giải được lời nguyền của mẹ, lấy làm sướng lắm, máu lên chơi luôn bài Cu ba kes linda.

Các em gái trố mắt thán phục vì ông anh được Mỹ nuôi, bụng béo, mông cong, nhảy samba cực chuẩn và hát tiếng Latin thì thôi, đúng nghề của chàng. Mẹ chỉ buột miệng “cha nào con nấy” rồi ngồi khóc, các chị phải xúm vào an ủi dỗ dành.

Ba phần “ngốc” của một người dũng cảm

Có lần anh Hiếu kể bố mình và bác Giáp (Võ Nguyên Giáp) học cùng trường, chuyên đá cầu với nhau, rất thân thiết. Bác rủ bố lên chiến khu, bố không đi vì đẻ tám đứa con lận, bố là hiệu trưởng Hàng Than ngày đó và suốt ngày nói chuyện yêu nước với học sinh bị bọn Tây ghét lắm.

Chuyện này tôi không được kiểm chứng vì hai cụ đã mất. Nhưng chuyện anh đánh nhau với Nguyễn Cao Kỳ thì có. Họ học chung Trường Chu Văn An. Kỳ hay bắt nạt học sinh lớp dưới, bạn bè cử anh đến đánh nhau với Kỳ.

Sau này tướng Kỳ về thăm quê, vì ông ta thích nhạc tôi do Hà Trần hát bên Mỹ nên tôi có dịp hỏi ông. Tướng Kỳ chỉ cười cười bảo hồi đó mình khoái đánh nhau thật nhưng không nhớ có đụng Trần Hiếu không. Ông này to con lắm, lại giỏi quyền anh nữa.

Anh tôi không cao lắm nhưng cái lưng to bè giống mẹ, khỏe vô địch. Nhà hát mỗi lần chuyển đàn piano là phải đợi có anh, một mình một đầu thay sức bốn người.

Thần tượng của anh là anh hùng Samson nào đó. Ðại loại là một anh chàng có sức mạnh vô địch, vai u, thịt bắp kiểu phim hành động Mỹ bây giờ, chống lại bất công, bênh vực người nghèo, được người đẹp ngưỡng mộ đem lòng si mê đại loại vậy.

Cái hình anh vẽ Samson rất đẹp, choán nguyên bức tường cao 5m ngoài sân ngôi nhà cổ của chúng tôi ở phố Ngõ Gạch.

Bố đặt tên anh Trần Trung Hiếu, đứa con thứ hai trong nhà thế mà như số phận. Bố mất sớm, chỉ có anh gánh vác thay bố bên mẹ nuôi chín miệng ăn ngày tản cư, loạn lạc năm 1947.

Mẹ kể: Anh gánh hai thúng muối to đùng vượt qua bốt đồn Tây về được vùng tự do, bán đi mua gạo nuôi cả nhà.

Phố Ngõ Gạch ngày đó, các bà tiểu thương đói hàng, lại phải gọi thằng Hiếu con bà đốc học về Hải Phòng vùng tạm chiếm, xì xồ tiếng Tây để mua ximăng về cứu cả phố.

Vậy thôi, mà trong anh có một phần dũng cảm thì lại có thêm ba phần... ngốc. Cái thời ấy, thanh niên Hà thành trí thức đầy mình, quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh, ôm bom ba càng lao vào xe tăng Pháp dũng cảm là thế, mà khi thủ đô giải phóng xong cái lứa các anh đều ngốc giống nhau.

Chỉ biết ăn cơm nhà, vác tù và hàng tổng, cụ thể là vác đàn accordeon đi hát chùa khắp nơi. Cuộc sống gia đình rớt xuống tận đáy của đói nghèo, họ cũng chẳng biết làm gì cứu vãn. Họ không có khả năng tự nuôi sống mình cho đến tận bây giờ.

Suốt ngày các chàng trai của chế độ mới lang thang ngoài phố, ngoài các câu lạc bộ Thành đoàn, hát những bài ca lãng mạn Nga.

Anh Hiếu còn mắng tôi sao cứ đi kéo xe ba gác ngoài sông kiếm sống mà không tham gia thanh niên tình nguyện, lên xây dựng nông trường như bài hát Xô Viết: “Nông trường ơi, đắm say mênh mông trong lòng ta, lớn lên như bao nhiêu lời ca...”.

Nhà nghèo, mẹ muốn bán chè xanh trước cửa kiếm vài ba xu mua gạo, anh cũng không bằng lòng, sợ mất danh giá nghệ sĩ cải lương của nhân dân. Nghĩ lại thấy anh mình ba phần ngốc, chỉ một phần
dũng cảm, còn lại là... cuồng tín.

May mà không nghe lời người anh hùng của cả nhà.

Trần Hiếu anh tôi
NSND Trần Hiếu (bìa phải), nhạc sĩ Trần Tiến và ca sĩ Trần Thu Hà - Ảnh: T.T.D.

Trần Trung Hiếu (nghệ danh Trần Hiếu) sinh năm 1936 tại Hà Nội. Tốt nghiệp đại học thanh nhạc năm 1959 tại Nhạc viện Hà Nội. Nghiên cứu sinh tại Bulgaria năm 1981 bằng tương đương thạc sĩ âm nhạc.

Giảng viên khoa thanh nhạc Nhạc viện Hà Nội, Nhạc viện TP.HCM 1959-2014.

Ca sĩ chính Nhà hát Ca múa nhạc VN từ năm 1959-2000.

Nhà nước trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân đợt 3 năm 1981.

Người lãng mạn cuối cùng của thế kỷ mộng mơ

Trần Hiếu chẳng biết gì về cuộc sống xung quanh ngoài việc luyện thanh, dạy học và hát phục vụ nhân dân.

“Hiếu mặc quần thủng đít” là cái tên thời ấy bạn bè trêu anh. Trừ bộ quần áo diễn lúc nào cũng được giặt ủi phẳng phiu, một đôi giày diễn bóng lộn và cây đàn được lên dây chính xác, còn lại là cuộc sống rách rưới, bụi đời như người lính.

Công trường, nông trường, chiến trường, biên giới, hải đảo; sân khấu hợp tác xã, sân khấu trường đại học, sân khấu khắp ngũ châu lục địa đều có mặt Trần Hiếu. Anh đi hát cho chính sách ngoại giao của cụ Hồ. Hát cho nhân dân anh yêu quý với đồng lương đói rách.

Ai cũng yêu anh vì Chú voi con ở bản Ðôn, Anh quân bưu vui tính. Ðồng nghiệp phục anh vì khúc opera kinh điển Con quỷ Mefistofeles...

Chắc chắn lúc đó anh đã quên con gái Trần Thu Hà bé bỏng, giọng như mèo kêu ở nhà, mẹ mất sớm không ai dạy dỗ chăm sóc. Anh chỉ biết có hát. Hát có lẽ là hạnh phúc duy nhất của anh. Thế giới của anh là tiểu thuyết, phim ảnh và những giai điệu, lời ca đẹp. Ngoài ra không còn gì nữa. Mới đây thần chết suýt lôi anh đi, anh mới giật mình.

Samson khỏe như thế rồi cũng ngã bệnh, kiếm cầm không nổi. Ðồng lương ít ỏi, kể cả danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân (đến một cách muộn màng) cũng chẳng đỡ đần anh được gì trong những ngày khó nhọc. Số tiền cuối cùng còn lại trong sổ tiết kiệm, anh lo thuốc cứu vợ lâm bệnh nặng. Vợ mất là trắng tay.

Bây giờ anh mới chợt hiểu ngoài Tổ quốc, nhân dân và sự nghiệp âm nhạc cách mạng, anh còn có hai con, còn có mộ chị Huyền, mộ bố mẹ ngoài cánh đồng quê nhà. Còn có các em gái ruột thịt - “fan cuồng” của anh, tóc đã bạc trắng, bệnh tật đầy mình.

Còn có thằng em Trần Tiến xa cách mấy chục năm trời, vẫn trực bên giường bệnh anh. Giây phút yếu đuối nhất, cận kề cái chết, lần đầu tôi thấy anh khóc: “Tiến ơi, nhà giờ chỉ còn hai anh em”.

Bây giờ anh mới giật mình và chợt hiểu vào cái tuổi 80 với vài giọt nước mắt đắng cay muộn màng, chảy dài. Dù sao, cũng chẳng ai trách anh. Anh chẳng có lỗi gì ngoài việc trời bắt anh là kẻ lãng mạn
cuối cùng của thế kỷ trước.

Anh vẫn còn trong trái tim nhiều triệu con người đi cùng đường với anh, thế kỷ mộng mơ ấy.

Nhân dân yêu anh vì anh ngốc, cả lứa các anh những nghệ sĩ hồn nhiên và ngốc, suốt đời chỉ có âm nhạc và một trái tim nhỏ nhoi, vắt hết giọt máu cuối cùng tặng nhân dân. Nhân dân đi theo quan tài của những người yêu họ.

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, ca sĩ Quý Dương, bạn anh và nhiều, nhiều người như thế. Những dòng người tiễn biệt dài vô tận như tiếng tơ lòng của các anh: day dứt, dai dẳng. Không nỡ chia lìa cõi thế gian đẹp đẽ này.

....

Anh vẫn là anh hùng Samson của cả nhà, là đứa con hiếu thảo của mẹ.

Là người trung với nước đúng như bố đặt tên anh: Trần Trung Hiếu, Nghệ sĩ nhân dân Trần Hiếu, anh tôi. 

Nguồn: tuoitre.vn

05.gif Gợi ý chia sẻ giúp đỡ nghệ sĩ: Câu chuyện về người em cũng như người bạn trong nghề của nghệ sĩ Phương Dung tâm sự

Nghệ sĩ liên quan

Nhà hát đủ tầm cho cải lương, không có: Tại ai?  12

 20/10/2017 12:04:28 CH

Chủ tịch HĐND TPHCM Nguyễn Thị Quyết Tâm nhận xét nhiều thiết chế văn hóa chưa được đầu tư đúng mức hoặc có nhưng hoạt động không hiệu quả, phát triển thiếu đồng bộ dẫn đến lãng phí.

Xem chi tiết 

Ngọc Huyền hội ngộ các nghệ sĩ cải lương gạo cội  10

 20/10/2017 10:03:24 SA

Nghệ sĩ Ngọc Huyền đến thăm các giọng ca kỳ cựu như Diệu Hiền, Ngọc Đáng... ở viện dưỡng lão nghệ sĩ tại Sài Gòn.

Xem chi tiết 

Bình Tinh- “Ngọc trong đá”  46

 18/10/2017 11:02:07 SA

Bình Tinh, hậu duệ của Đoàn tuồng cổ Huỳnh Long vang danh một thuở, vẫn đang từng ngày giữ gìn nghiệp Tổ. Cô đào dẫu không quá mặn mòi nhan sắc nhưng lại có nét diễn thu hút. Bình Tinh còn là tấm gương nghị lực “ngọc trong đá”.

Xem chi tiết 

"70% nghệ sĩ nổi tiếng là những người rất ác"  85

 16/10/2017 1:04:14 CH

Nhiều năm ở vai trò ca sĩ, MC và tổ chức sự kiện nên Vương Bảo Tuấn từng tận mắt nhìn, tận tai nghe những đố kỵ, hãm hại nhau của đồng nghiệp ở phía sau màn nhung sân khấu.

Xem chi tiết 

Ca sĩ Quang Dũng: Trở thành một ai đó khác mình là sự cố gắng ngu ngốc  325

 15/10/2017 10:07:31 SA

Có mặt tại Hà Nội chuẩn bị cho show diễn dành tặng khán giả nữ nhân ngày 20-10 sắp tới, Quang Dũng trải lòng với khán giả về tình cảm gia đình, về mẹ, về tình bạn, và những quan niệm của mình trong đời thường cũng như trong nghệ thuật.

Xem chi tiết 

Trăn trở của "Khôi Nguyên vọng cổ" Minh Vương  0

 13/10/2017 3:02:27 CH

12 năm được ngồi ghế Hội đồng nghệ thuật tìm kiếm giọng ca cải lương xuất sắc cho Chuông vàng vọng cổ (CVVC) NSƯT Minh Vương – giải Khôi Nguyên vọng cổ 1964 đã bày tỏ trăn trở của mình đối với thế hệ tài năng trẻ trong buổi họp mặt tổng kết cuộc thi tại Nhà hát Truyền hình TP HCM.

Xem chi tiết 
Li Nguyen
Li Nguyen -  19/10/2017 7:04:22 CH

Mới làm xong cái chat mà ko ai chat, cũng bùn 😂😂😂

Phuc Trần
Phuc Trần -  18/10/2017 11:38:58 CH

01.gif

Kim Thi
Kim Thi -  16/10/2017 8:48:19 CH

01.gif

Xuân An Nguyễn
Xuân An Nguyễn -  14/10/2017 2:51:56 CH

01.gif

Hoàng Thượng
Hoàng Thượng -  10/10/2017 11:41:11 SA

01.gif

Hải Thuận
Hải Thuận -  07/10/2017 11:28:21 CH

01.gif

Huy Nguyễn
Huy Nguyễn -  26/09/2017 6:05:12 CH

01.gif

Ánh Mai
Ánh Mai -  18/09/2017 5:18:00 CH

01.gif

Hiep Pham
Hiep Pham -  18/09/2017 2:31:19 CH

yêu thích cải lương

TDH Tran Dai Hung 05/09/2017 12:51:02 SA
Nghe si Dang Tuy Dinh co phai nghe si cua Dian Ci lying Kim Chung khongCo phai nghe si L Thuy da tung duoc nghe si Tuy Dinh dan dat vao nghevao dam tang nghe si Dang Tuy Dinh nghe si L Thuy co den chia buon cung gia dinh
L LelandAdaxy 27/08/2017 10:17:10 SA
301 Moved Permanently More info
MD Mỹ Duyên 20/08/2017 1:21:58 SA
Lu ri mi thy li hnh ch 3
A Admin 11/08/2017 1:00:34 SA
Cảm động quá :)
A Admin 11/08/2017 12:39:28 SA
Miss you Phuong Dung
A Admin 08/08/2017 3:34:31 SA
đẹp đôi :)

Tôi yêu cải lương

Quảng cáo

Bạn vui lòng chờ trong giây lát...